show/hide all quotes cite this lemma export to TEI please email us to send feedback to this lemma
impedire
عاق ʿāqa
v. ʿwq – to impede, to prevent show/hide quotes-
Anar. 29, 4: quod ideo fit ne linearum brevitas in aliquibus figuris nos impediat
Arnz. 45, 1: وذلك لئلا يعوقنا في شيء من الاشكال تقصير الخطّ عن ذلك wa-ḏālika li-allā yaʿūqanā fī šayʾin mina l-aškāli taqṣīru l-ḫaṭṭi ʿan ḏālika
-
Avic. An. vol. II 99, 50: et ut habeat actionem ex seipsa interim dum nihil impedit vel obsistit ei
Rahm. 220, 2: فتكون النفس لها فعل بذاتها إذا لم يعق عائق ولم يصرفها عنه صارف
-
Avic. Met. 200, 7: Sed aliquid est quod cum venit in eam impedit eam ab alio
-
Aver. Ep. Parv. 192va28: anima enim bestialis existens in animalibus non impedit actiones nature
Blum. 16, 8: فان النفس البهيمية الموجودة فى الحيوان ليس تعوق افعال الطبيعة
-
Aver. MC Int. diff. III, 90, 254: et illud est aut cum non invenit subiectum eius recipiens caliditatem, aut cum impedit eum impedimentum ab actione que inest ei per naturam in illo subiecto
Butt. 116, 1: وذلك إما عندما لا تجد موضوعا يقبل السخونة وإما عندما يعوقها عائق عن الفعل الذى لها بالطبع فى ذلك الموضوع
-
Alhaz. Opt. 76, 33: Et impossibile est, ut alter visus moveatur ad videndum, et reliquus quiescat, nisi impediatur
Sabra III 4b, 9: وليس يمكن أن يتحرك أحد البصرين للإِبصار ويسكن الآخر … إلا أن يعوق أحدهما عائق أو يستره ساتر أو يعرض له عارض
-
Avic. Gen. 66, 39: sicut descendit <aqua> quando stat secundum naturam suam, nullo impediente
Qass. 130, 6: كماء ينحدر إذا كان على طبيعته ولم يعق
-
Avic. Gen. 125, 40: Potentia enim infrigidativa in aqua est possibile quod impediatur ab infrigidatione aliqua
Qass. 177, 9: فإن القوة المبردة فى الماء يجوز أن تعاق فى التبريد أصلا
-
Avic. Qual. 29, 77: Quando igitur fuerit materia infrigidans quae infrigidat et quod est in ipsa non impedit infrigidationem
Qass. 217, 16: فهى إذا وجدت مادة مبردة محتملة لأن تبرد صار ما فيها لا يعوق عن التبريد
- 1 Anar.
- 1 Avic. An.
- 1 Avic. Met.
- 1 Aver. Ep. Parv.
- 1 Aver. MC Int.
- 1 Alhaz. Opt.
- 4 also s.v. impediens Avic. Gen.
- 1 Avic. Qual.
عاوق ʿāwaqa (+ acc. + ʿan)
v. ʿwq – to impede s.th. (from) show/hide quotes-
Avic. Gen. 131, 48: quia ipsa prohibet materiae aliqua prohibitione, et impedit eam a complemento
Qass. 181, 9: فإنها تمنع المادة منعًا ما، وتعاوقها عن الاستكمال
-
Avic. Gen. 133, 27: disponit materiam ad recipiendum formam ignis et impedit dispositionem quae est ei contraria
-
Avic. Qual. 40, 91: et, si breviatur [sc. caliditas ] et impeditur a frigore, erit cruditas
Qass. 226, 9: و إن [sc. الحرارة] قصرت و عاوقها برد كانت فجاجة
- 2 Avic. Gen.
- 1 Avic. Qual.
See Dozy.
كانت عائقةً kānat ʿāʾiqatan (+ ʿan)
verb. phrase kwn ʿwq – to be an obstacle for, to be an impediment to show/hide quotes-
Avic. Gen. 130, 32: nam, quando egreditur ab eo caliditas, non impedit ut egrediatur alia ab eodem
Qass. 181, 1: لأنه إِذا حدثت فيه سخونة لم تكن عائقة عن أن تحدث عنه أخرى
- 1 Avic. Gen.
عوق ʿawq
n. ʿwq – impeding (n.) show/hide quotes-
Avic. Gen. 131, 45: quando non fuerit impediens ab extra qui non impedit nisi in una qualitatum
Qass. 181, 8: حين لا يكون هناك عائق من خارج إلا لعوق من الكيفية الثانية
- 1 Avic. Gen.
إلا لعوق من الكيفية الثانية – qui non impedit nisi in una qualitatum Avic. Gen. 181 / 131
عائق ʿāʾiq
nominalized act. part. ʿwq – impediment, hindering show/hide quotes-
Avic. Met. 207, 35: Id igitur quod est saepe erit semper, si non fuerit quod impediat
Marm. 139, 3: فيكون الأكثرى أيضا فى نفسه موجبًا إن لم يكن عائق
- 1 Avic. Met.
ضرّ ḍarra
v. ḍrr – to be harmful, to be detrimental to, to impair show/hide quotes-
Albu. Intro. JS VII.9.6b, Lemay 314, 1503: Aptat et destruit, proficit et impedit
Yama. VII.9.6b, 17: تصلح وتفسد وتنفع وتضرّ
-
Thab. Ann. §3: et memoravit quod quantitas motus eorum nil impedit in scientia temporis anni solis
Morel. 27, 15: وذكر أنّ انتقالها ليس له قدر يضرّ في زمان سنة الشمس
-
Avic. An. vol. I 268, 33: quod non impediret refractio summitatum radiorum refractorum
Rahm. 151, 10: ولا يضر فى ذلك انكسار أطراف الشعاعات المنكسرة
- 1 Albu. Intro. JS
- 1 s.v. yāṣīr Thab. Ann.
- 1 Avic. An.
أضرّ aḍarra
v. ḍrr – to harm show/hide quotes-
Albu. Intro. JS I.2.30b, Lemay 20, 687: Et non impedit hic error actorem suum
Yama. I.2.30b, 6: ولا يضرّ صاحبه ذلك الخطاء
-
Albu. Intro. JS VII.4.11, Lemay 288, 566: Sol … impedit eas secundum quantitatem inimicitatis substantie Solis erga substantias earum
Yama. VII.4.11, 7: وأضرّت بهما على قدر معاداة جوهر الشمس لجوهرهما
-
Albu. Coni. tr. II, li. 43: Quod si aspexerit coniunctionem ex quadratura, impediet illud milites regis et servientes eius et domum regni sui
- 6 Albu. Intro. JS
- 1 Albu. Coni.
أفسد afsada
v. fsd – to harm, to destroy, to corrupt show/hide quotes-
Albu. Intro. JS VI.20.2, Lemay 255, 1442: Nam Libra et Leo fortassis impedierint <oculum> etiam
Yama. VI.20.2, 5: فأمَّا الميزان والأسد فإنَّهما ربّما أفسد البصر أيضا
-
Albu. Intro. JS VIII.5.7a, Lemay 367, 1594: et cum fuerint mali apti et boni esse et non impedierint rem, significant effectum rei. Si vero mali impedierint res, destruentur res et tardabunt
Yama. VIII.5.7a, 18: فإذا صلح النحسان ولم ينحسا الحاجة دلّ على قضائها وإذا أفسد النحسان الحوائج فسدت الحوائج وأبطأت
-
Albu. Coni. tr. II, li. 767: Et in revolutione .181. convenerunt in Cancro et Iupiter fuit cadens ab eis et fuit Luna in Piscibus, et non impedivit regnum
Yama.: وفي دور إحدى وثمانين ومائة اجتمعا في السرطان وكان المشتري ساقطا عنهما وكان القمر في الحوت فلم يفسد الملك
- 2 Albu. Intro. JS
- 1 Albu. Coni.
إفساد ifsād
n. fsd – corruption, destruction (of fruits or crops) show/hide quotes-
Albu. Coni. tr. V, li. 475, version v, see fn. u: significat … cadere gelu et grando impediet arbores
Yama.: دلّ على … وقوع الجليد وإفساد البرد للثمار
-
Albu. Coni. tr. VI, li. 334: Et cum fuerit Venus transiens super eum, significat illud … locustas multum impedire segetes
- 2 Albu. Coni.
وإفساد البرد للثمار – et grando impediet arbores Albu. Coni. tr. V, li. 475, fn.
كان فاسدًا kāna fāsidan
verb. phrase kwn fsd – to be corrupted (astrol.) show/hide quotes-
Albu. Coni. tr. II, li. 639: et propterea quod aliquis eorum impediet socium suum in anno coniunctionis
Yama.: ويكون أحدهما فاسدا بصاحبه في سنة القران
- 1 s.v. fāsid Albu. Coni.
أنحس anḥasa
v. nḥs – to make unfortunate (astrol.) show/hide quotes-
Albu. Intro. JS VII.4.12, Lemay 288, 580: Nam Mars ac Saturnus cum fuerint sub radiis Solis et combusserit eos, ipsi etiam impediunt eum quodam impedimento propter coniunctionem suam cum illo
Yama. VII.4.12, 13: فالمرّيخ وزحل إذا صارا تحت شعاع الشمس وأحرقتهما فإنّهما ينحسانها أيضا بعض المنحسة لاجتماعهما معها
-
Albu. Intro. JS VIII.5.9, Lemay 368, 1621: et si dominus huius <mali> impedierit significatores substantie
Yama. VIII.5.9, 15: وإن كان صاحب هذا السهم ينحس أدلّاء المال
- 7 Albu. Intro. JS
Cf. Dozy.
شغل šaġala
v. šġl – to occupy, to busy show/hide quotes-
Avic. An. vol. II 17, 25: Si autem imaginativa impedita fuerit utroque modo, debilitabitur eius actio
Rahm. 172, 11: فإن شغلت المتخيلة من الجهتين جميعا ضعف فعلها
-
Avic. An. vol. II 158, 98: Verissime enim scimus quod harum virtutum altera impedit alteram et altera imperat alteri
Rahm. 253, 5: فإنّا نعلم يقينا أن هذه القوى يشغل بعضها بعضا
- 6 Avic. An.
شاغل šāġil
act. part. šġl – preoccupying, diverting (sc. the soul) show/hide quotes-
Avic. An. vol. II 15, 4: Hoc autem quod animae accidit, non occupari actione alicuius virtutis, aliquando fit ex infirmitate aut debilitate quae impedit et retrahit a perfectione
Rahm. 171, 13: وهذا الذى يعرض للنفس من أن لا تكون مشتغلة بفعل قوة أو قوى فقد يكون لآفة أو لضعف شاغل عن الاستكمال
-
Avic. An. vol. II 104, 25: Si autem obstiterint aliquae virtutum quae sunt infra eam et impedierint eam [sc. animam ] aliquibus dispositionibus coram positis, retrahent eam a sua actione
Rahm. 222, 18: فإن تعرض لها [sc. النفس] شىء من القوى التى دونها شاغلةً إياها بما يليها من الأحوال شغلتها عن فعلها
- 2 Avic. An.
شغل šuġl
n. šġl – preoccupation, activity show/hide quotes-
Avic. An. vol. II 16, 14: et id quo utraque eget de sensu communi est pertinax ad impediendum sensus exteriores
Rahm. 172, 3: ويكون ما تحتاجان إليه من الحسّ المشترك ثابتا واقعا فى شغل الحواسّ الظاهرة
- 1 Avic. An.
مشتغل muštaġal (+ bi)
impers. pass. part. šġl – with which one is kept busy, with which one is preoccupied show/hide quotes-
Avic. An. vol. II 101, 84: cum aliquid non exercuerit actionem suam eo quod impeditur ab alio, non possit agere actiones suas dum illud quod impedit habuerit esse
Rahm. 221, 7: ليس يجب إذا لم يفعل شىء فعله عند اشتغاله بشىء أن لا يكون فاعلا فعله إلّا عند وجود ذلك الشىء المشتغل به
- 1 Avic. An.
أثّر aṯṯara (+ fī)
v. ʾṯr – to influence s.th. show/hide quotes-
Avic. Met. 472, 52: ideo debeamus impediri ad cognoscendum quod motus sunt diversi propter diversitatem desideratorum
Marm. 323, 12: فيجب أن يؤثر ذلك فيما علمنا من أن الحركات مختلفة لاختلاف المتشوقات
- 1 Avic. Met.
كان له تأثير kāna lahū taʾṯīr (+ fī)
verb. phrase kwn ʾṯr – to have an effect on show/hide quotes-
Avic. Qual. 5, 45: sicut nec montes impediunt ut sumatur ut sit terra sphaericae figurae
Qass. 204, 2: كما ليس للجيال تأثير فى كريتها
- 1 Avic. Qual.
منع manaʿa
v. mnʿ – to prevent show/hide quotes-
Avic. An. vol. I 172, 32: sicut aer et aqua, quae adiuvant et non impediunt
Rahm. 92, 9: كالهواء والماء فإنه يعين ولا يمنع
- 1 Avic. An.
أقعد aqʿada (+ acc. + ʿan)
v. qʿd – to prevent s.o. from show/hide quotes-
Avic. Qual. 71, 23: quia mixtio quae advenit ei non impedit nos ad inveniendum rem in qua vincat terrestreitas
Qass. 250, 15: وأن الامتزاج الذى وقع لا يقعدنا عن وجود ما فيه أرضية غالبة
- 1 Avic. Qual.
صدّ ṣadda (+ acc. + ʿan)
v. ṣdd – to hinder, to prevent s.o. from show/hide quotes-
Albu. Intro. JS I.2.28c, Lemay 19, 645: neque impedit eum timor eorum que accidunt ei ex errore pre debillitate sua uti eis que poterit ex ea scire ut per ea perficiat opus suum
Yama. I.2.28c, 5: ولا يصدّه خوف ما يعرض فيه من الخطاء عند ضعفه عن أن يستمتع بما يقوى عليه منه فيقضي به حاجته
- 1 Albu. Intro. JS
حيل ḥīla (+ bayna … wa-bayna)
impers. pass. v. ḥwl – an obstacle was placed between, an obstacle occurred between show/hide quotes-
Avic. Qual. 84, 81: sed bene erit possibile quod impediet materiam in illud cum quo erat disposita, et hoc per sui qualitatem
Qass. 260, 2: فربما حيل بين المادة وبين ما هى مستعدة له بكيفية
- 1 s.v. impediri Avic. Qual.
حجب ḥaǧaba (+ acc. + ʿan)
v. ḥǧb – to veil, to hide s.th. from (sc. being seen) show/hide quotes-
Avic. An. vol. I 172, 42: similiter etiam impedit [sc. candela ] visum ne videatur quod est post illam
Rahm. 92, 17: وكذلك يحجب [sc. المصباح] البصر عن رؤية ما وراءه
- 1 Avic. An.
أساء asāʾa (+ ilā)
v. swʾ – to harm s.th. show/hide quotes-
Albu. Intro. JS VII.9.6a, Lemay 314, 1498: Et ipse impedit eum qui sibi coniunctus fuerit aut ei appropinquaverit ultra modum
Yama. VII.9.6a, 15: وهي تسيء إلى من تقارنها ويقرب منها غاية الإسائة
- 1 Albu. Intro. JS
نكب nakaba
v. nkb – to cause distress to, to make unhappy show/hide quotes-
Albu. Coni. tr. II, li. 616: Et cum fuerit dominus medii celi in signo duum corporum, impedientur duo reges in illa coniunctione nisi planeta fuerit infortuna
Yama.: فإذا كان ربّ وسط السماء في برج مجسّد نكب ملكان في ذلك القران إلّا أن يكون الكوكب نحسا
- 1 Albu. Coni.
مصيب muṣīb
act. part. ṣwb – afflicting, befalling show/hide quotes-
Avic. Met. 498, 4: Secundi vero exemplum est casus gelu super herbas quod impedit earum perfectionem in tempore suo
Marm. 341, 7: ومثال الثانى حبس البرد للنبات المصيب لكماله فى وقته
- 1 Avic. Met.
قاوم qāwama
v. qwm – to resist show/hide quotes-
Avic. Gen. 126, 53: et est in eo in quo est motus, scilicet in aere, quia resistit et impedit sectionem
Qass. 177, 17: وهو ما فيه الحركة؛ فإنه يمتنع عن الانحراق له، ويقاومه
- 1 s.v. muqāwama Avic. Gen.
استعمل istaʿmala
v. ʿml – to employ, to use show/hide quotes-
Avic. An. vol. II 27, 71: Si vero sensus impedierit eam aut intellectus impedierit ad modum intelligibilem quem praediximus, non vacabit aliis
Rahm. 178, 3: فإن كان الحسّ يستعملها أو العقل يستعملها على النحو العقلى الذى ذكرناه لم تفرغ لأمور أُخرى
- 1 Avic. An.